Wypowiedzenie umowy o pracę a prawo do odprawy. Sprawdź, ile ci się należy

Anna Bartosiewicz
Anna Bartosiewicz
Wypowiedzenie umowy o pracę z przyczyn niezależnych od pracownika przez pracodawcę zatrudniającego co najmniej 20 osób wiąże się z prawem do odprawy. Kryzys związany z koronawirusem dotknął wiele branż. Wraz z końcem września prawdopodobnie wygasną rządowe dopłaty do miejsc pracy, a to oznacza kolejne zwolnienia. Upewnij się, czy nie przysługuje ci odprawa.

Pracodawca, który zatrudnia co najmniej 20 pracowników i dokonuje zwolnień grupowych, a także pracodawca dokonujący zwolnienia indywidualnego z własnej winy, powinien wypłacić pracownikom odprawę. Przykładowo, odprawa należy się osobie, której stanowisko pracy ulega likwidacji. Jej wysokość waha się od jednokrotności do wielokrotności miesięcznego wynagrodzenia za pracę.

Wypowiedzenie indywidualne a prawo do odprawy

Jeżeli pracodawca zatrudnia poniżej 20 pracowników i nie podlega przepisom o zwolnieniach grupowych, ale mimo wszystko do zwolnienia nie dochodzi z winy pracownika, w takiej sytuacji pracownikowi może należeć się odprawa. Zwolnienie musi mieć wówczas przebieg zgodny z przepisami ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. Nie wszyscy pracownicy, a nawet pracodawcy, zdają sobie z tego sprawę. Część firm po prostu wychodzi z założenia, że nie wypłaci odprawy, jeżeli pracownik sam się o nią nie upomni.

W przypadku zwolnienia indywidualnego prawo do odprawy ma pracownik zwalniany ze względu na:

  • niekorzystną sytuację finansową pracodawcy,
  • likwidację określonych stanowisk pracy,
  • ogłoszenie upadłości firmy,
  • likwidację pracodawcy.

Warto pamiętać o tym, że rozwiązanie umowy za porozumieniem stron pozbawia uprawnień związanych ze zwolnieniami grupowymi, a także prawa do odprawy. Jeżeli jednak inicjatywa rozwiązania umowy wyszła ze strony pracodawcy, istnieje szansa na odprawę. Należy zwrócić uwagę na to, czy w wypowiedzeniu nie ma sformułowania „na wniosek pracownika” lub „z inicjatywy pracownika”. Zazwyczaj proponowane przez pracodawcę dokumenty zawierają takie sformułowanie, a pracownik, który je podpisze, traci prawo do dodatkowych roszczeń.

Prawo do odprawy a wypowiedzenie zmieniające

Pracodawca, który nie może zwolnić pracownika, może mu wręczyć wypowiedzenie zmieniające, czyli dokument, w którym wypowiada obowiązujące dotychczas warunki zatrudnienia i proponuje nowe. Pracownik może zaakceptować nowe warunki lub nie zgodzić się na zmiany.

Kwestią sporną jest to, czy osoba, która nie przyjęła warunków pracy i płacy z wypowiedzenia zmieniającego, ma prawo do odprawy. Teoretycznie, jeżeli pracowała w firmie zatrudniającej minimum 20 osób, otrzymała wypowiedzenie zmieniające, ale nie zgodziła się na nowe warunki pracy i płacy, może zabiegać o odprawę. Brak zgody na nowe warunki zatrudnienia przed upływem połowy okresu wypowiedzenia skutkuje bowiem rozwiązaniem umowy. Jednak zgodnie z opinią Sądu Najwyższego taki pracownik przyczynia się do zwolnienia, a to go dyskwalifikuje.

Wypowiedzenie umowy o pracę a wysokość odprawy

Na wysokość odprawy ma wpływ długość zatrudnienia. Wartościami granicznymi są okresy dwóch i ośmiu lat pracy. Ustawowo wysokość odprawy nie może jednak przekroczyć równowartości 15-krotności minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w danym roku (39 tys. zł w 2020 roku).

Dodatkowe ograniczenia wprowadzono na mocy tarczy antykryzysowej obowiązującej od 24 czerwca 2020 roku. Jeżeli przyczyna zwolnienia ma bezpośredni związek z COVID-19, wysokość odprawy może zostać zmniejszona do 10-krotności minimalnego wynagrodzenia.

Pracodawca obniżający odprawę do 10-krotności minimalnego wynagrodzenia powinien odnotować spadek obrotów gospodarczych o 25% w ciągu miesiąca lub 15% w ciągu dwóch miesięcy bądź jego obciążenia na fundusz wynagrodzeń powinny istotnie wzrosnąć (udział płac do przychodów musi wzrosnąć o co najmniej 5% w ciągu miesiąca).

Wysokość odprawy oblicza się na podstawie wynagrodzenia, na takich samych zasadach jak przy obliczaniu ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Odprawa wynosi:

  • równowartość jednomiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli okres zatrudnienia jest krótszy niż dwa lata,
  • równowartość dwumiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli okres zatrudnienia jest dłuższy niż dwa lata, ale nie dłuższy niż osiem lat,
  • równowartość trzymiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli okres zatrudnienia jest dłuższy niż osiem lat

.

Jak zakwestionować wypowiedzenie umowy o pracę?

Pracownik, który nie zgadza się z wypowiedzeniem umowy o pracę, może dokonać zgłoszenia w Państwowej Inspekcji Pracy lub złożyć odwołanie do sądu pracy. Można utrzymywać, że wypowiedzenie jest nieskuteczne czy było nieuzasadnione. Można również domagać się przywrócenia do pracy albo zażądać odszkodowania.

Osoby z umowami cywilnoprawnymi mogą wnioskować, aby sąd ustalił istnienie stosunku pracy. Nie zawsze jest to opłacalne dla pracownika. W tym przypadku konsekwencje poniesie nie tylko pracodawca, ale też osoba, która wywiązywała się ze swoich obowiązków bez umowy o pracę.

Jeżeli sąd uzna umowę cywilnoprawną za umowę o pracę, osoba zatrudniona będzie musiała zapłacić zaległe składki na ubezpieczenia społeczne. Samo wniesienie sprawy do sądu pracy przez pracownika jest bezpłatne, ale może ono wiązać się z poniesieniem dodatkowych kosztów, związanych z wyrokiem sądu.

Zwolnienie mogą także zakwestionować osoby z umowami o pracę, np. jeżeli doszło do wadliwego rozwiązania umowy o pracę. Warto wiedzieć, że zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego z dnia 5 października 2007 roku (II PK 9/07) pracownik, który nie zgadza się z przyczyną rozwiązania umowy o pracę, np. uważa, że likwidacja jego stanowiska pracy nie była konieczna, może wystąpić do sądu o rozstrzygnięcie sporu z pracodawcą i ubiegać się od zadośćuczynienie w postaci odszkodowania. Jeżeli jednak wygra proces, będzie musiał w takiej sytuacji zwrócić odprawę.

Przy niedopełnieniu kwestii formalnych przez pracodawcę, np. braku informacji o zwolnieniu na piśmie lub przy wypowiedzeniu umowy osobie objętej szczególną ochroną przed zwolnieniem, zwrot odprawy nie będzie konieczny.

Źródło: Grant Thornton, Restrukturyzacja zatrudnienia. Purpurowy informator, sierpień 2020, Poradnik Pracuj.pl - Zawieranie umowy o pracę - o czym warto wiedzieć?
Bezprawnik.pl

Gigant inwestuje w Niepołomicach

Wideo

Materiał oryginalny: Wypowiedzenie umowy o pracę a prawo do odprawy. Sprawdź, ile ci się należy - Strefa Biznesu

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie